Włókno węglowe przez lata kojarzyło się z Formułą 1 i supersamochodami. Dziś elementy z carbonu do samochodów i motocykli są popularne także w tuningu, sporcie amatorskim i przy odbudowie pojazdów. Ale nie każda część z carbonu jest taka sama — różnią się technologią, masą, trwałością i ceną. Poniżej wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę.
Jakie elementy wykonuje się z carbonu?
- nadwozie — maski, błotniki, lusterka, spojlery, splittery, dyfuzory, progi,
- wnętrze — listwy, panele, konsole, obudowy, elementy deski rozdzielczej,
- motocykle — owiewki, błotniki, osłony zbiornika, osłony łańcucha i wydechu, elementy siedzeń,
- motorsport — lekkie panele, osłony, kanały powietrzne, elementy aerodynamiczne,
- odbudowa i pojazdy specjalne — części niedostępne w sprzedaży, odtwarzane na podstawie oryginału.
„Dry carbon” i „wet carbon” — czym się różnią?
W ofertach części samochodowych spotyka się oba określenia. „Dry carbon” oznacza zwykle elementy z prepregu utwardzane w autoklawie — lekkie, z małą ilością żywicy. „Wet carbon” to najczęściej elementy laminowane na mokro, często z grubą warstwą lakieru, a czasem tylko okleina z tkaniny węglowej na elemencie z innego materiału. Obie wersje mogą wyglądać podobnie, ale różnią się masą i wytrzymałością. Warto więc pytać nie tylko „czy to carbon”, ale też „jak został wykonany”.
Nowa część czy oklejenie istniejącej?
Są dwa podejścia:
- element w całości z kompozytu — powstaje w formie, jest lżejszy od oryginału i może pełnić funkcję konstrukcyjną,
- laminowanie istniejącej części włóknem węglowym — oryginalny element (np. z tworzywa) zyskuje powierzchnię carbon; to efekt głównie wizualny, bez oszczędności masy, ale bez kosztu formy.
Na co uważać przy częściach z carbonu?
- temperatura — elementy w komorze silnika lub blisko wydechu wymagają żywic o odpowiednio wysokiej temperaturze zeszklenia i dotwardzania (zobacz żywice do kompozytów),
- promieniowanie UV — elementy zewnętrzne muszą mieć lakier z filtrem UV, inaczej żywica żółknie i matowieje,
- styk z aluminium — wymaga izolacji, żeby nie powstała korozja galwaniczna,
- montaż — punkty mocowania powinny być wzmocnione lub wyposażone w tuleje, a otwory nie mogą być wiercone „na oko”,
- elementy odpowiedzialne za bezpieczeństwo — części, od których zależy bezpieczeństwo jazdy, wymagają projektu i sprawdzenia; nie wystarczy skopiować kształtu oryginału w innym materiale,
- przepisy — przy pojazdach dopuszczonych do ruchu warto sprawdzić, czy zmiana elementu nie wymaga dodatkowych formalności.
Odtwarzanie części na podstawie oryginału
Jeśli część nie jest już produkowana, oryginał może posłużyć jako wzór do wykonania formy — po przygotowaniu powierzchni, uzupełnieniu ubytków i dodaniu kołnierzy. Z jednej formy można potem wykonać kolejne sztuki, np. dla klubu właścicieli danego modelu. Proces opisuje artykuł jak powstaje forma do laminowania.
Coraz częściej zamiast zdejmowania formy bezpośrednio z oryginału stosuje się skanowanie 3D. Skan daje model cyfrowy, w którym można uzupełnić ubytki, poprawić odkształcenia i zaplanować linię podziału, a potem wykonać z niego nowy wzorzec — oryginalna część pozostaje nienaruszona.
Najczęstsze pytania
Czy maska z carbonu jest lżejsza od stalowej?
Dobrze wykonana maska kompozytowa jest wyraźnie lżejsza od stalowej. Ile dokładnie — zależy od konstrukcji, technologii i od tego, czy ma wewnętrzny szkielet.
Czy mogę zamówić jedną sztukę części z carbonu?
Tak, ale przy jednej sztuce największym kosztem jest forma. Jeśli część będzie potrzebna w kilku egzemplarzach, koszt jednej sztuki wyraźnie spada.
Czy carbon wytrzyma temperaturę w komorze silnika?
Tak, jeśli element wykonano z żywicy o odpowiedniej odporności cieplnej i prawidłowo go dotwardzono. Zwykły laminat utwardzony w temperaturze pokojowej może się w takich warunkach odkształcać.